الفيض الكاشاني

285

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

گاه جاهل را دچار غرور مىكند و مال را نگاه مىدارد و از بيم آفت ( ريا ) آن را انفاق نمىكند و آن عين بخل است و هيچ اختلافى نيست در اين كه تقسيم كردن مال در كارهاى مباح بهتر از نگاه داشتن مال است ، چه رسد به اين كه در صدقه مصرف شود . تنها اختلاف در كسى است كه احتياج به كسب مال دارد . آيا كسب مال و بخشيدن بهتر است يا فقط مشغول ذكر خدا باشد ، يا از راه حلال مال به دست بياورد و در كارهاى خير خرج كند ؟ اختلاف براى اين است كه در به دست آوردن مال آفتهايى است ، امّا مالى كه از حلال به دست آمده در هر حال بخشيدنش از نگاه داشتنش بهتر است . اگر بگوييد : صداقت و اخلاص عالم و واعظ در موعظه‌اش با چه نشانه‌اى شناخته مىشود و چگونه معلوم مىشود كه قصدش رياكارى براى مردم نيست ؟ بايد دانست كه صدق و اخلاص عالم و واعظ چند نشانه دارد : 1 - اگر واعظى ظاهر شود كه در وعظ بهتر از اوست و عملش از او بيشتر است و مردم سخن او را بيشتر مىپذيرند ، شاد شود و به او حسد نورزد ، آرى غبطه خوردن و رشك بردن به او عيبى ندارد و رشك آن است كه آرزو كند او نيز از چنان دانشى برخوردار شود . 2 - اگر بزرگان در مجلس او حاضر شوند سخنش تغيير نكند و به همان حال عادى خود باقى بماند و همهء مردم را به يك چشم بنگرد . 3 - دوست نداشته باشد مردم در راه به دنبال او بروند و در بازارها پشت سرش حركت كنند ، البتّه صدق و خلوص عالم و واعظ نشانه‌هاى بسيارى دارد كه بر شمردن آنها سخن را به درازا مىكشاند .